Afgelopen vrijdag een netwerk-event over applicaties (apps) bijgewoond aan TU Delft. Er was een wedstrijd voor de beste appbouwer en een markt waar developers en kopers elkaar konden ontmoeten. Dat leek me wel wat, zo'n markt met ondernemende studenten. Wie weet konden zij onze lesmethodes wel van een hippe en sexy app voorzien. Je moet toch een beetje met je tijd meegaan, nietwaar? Ha, daar stond een plukje ondernemende nerds. Wat houd ik toch van de combinatie studie en praktijk! Eens even kijken of we zaken kunnen doen.

Ik: 'Hallo, klopt het dat jullie apps maken?'

Zij: 'Ja, dat klopt.'

Ik: 'Ik weet er niet zoveel van, maar zouden jullie voor mijn communicatiebedrijf een app kunnen maken?'

Zij: 'Nou, dat ligt eraan. Wat wilt u dan precies?'

Ik: 'Ik zoek in ieder geval een app over taalkwesties als ondersteuning bij een lesboekje.' (Verder uitgelegd over hoe en wat).

Zij: 'Mja, eigenlijk willen wij alleen maar grote en interessante opdrachten aannemen. Games maken. Voor de Iphone wel te verstaan. Er werden meewarige blikken geworpen op mijn BlackBerry.

Ik: (Met knipperende ogen en klapperende oren) 'Dus als ik het goed begrijp, willen jullie niet met mij in zee?'

Zij: 'Ehm ja, daar komt het wel op neer.'

Ondernemende studenten? Om je rot te lachen!

Voor het vakblad voor tandartsassistenten Standby mochten wij optreden in Amsterdam RAI. De show ging over hoe je patienten aanzet tot goed poetsgedrag. Een combinatie van gedragsbeinvloeding en je doelen bereiken. Wat een leuk publiek was het, we hebben zo ontzettend veel leuke reacties gekregen! Dank dames! Dank BSL! Dank Dif Media! Dank John Williams! Dank Psychologie Magazine!

'Waarheen en waarvoor' zong Mieke Telkamp al, om de hopeloze zoektocht van mensen te omschrijven. De queeste naar de heilige graal is echter al zo oud als het boek van Sinterklaas (ouder zelfs) en het is de vraag of we hem ooit vinden. Op een of andere manier hebben we telkens doelen nodig om ons leven richting te geven. Hebben we dat doel bereikt, dan ontstaat er onrust en vragen we ons af of we wel goed bezig zijn. Coaches spelen daar handig op in: 'ontdek je ware ik, zoek je ware bestemming, bepaal je eigen levenspad' en zo meer van die spirituele aanbiedingen.

Er zijn mensen die hun hele leven zoeken naar het ideale eindpunt en dat tot hun grote frustratie nooit bereiken om de eenvoudige reden dat die finish telkens weer verlegd wordt. Mensen hebben nu eenmaal doelen nodig. Als je er eenmaal bent, slaat de onrust weer toe. Maar dat hoor je zo'n coach nooit zeggen natuurlijk. Die wil je graag helpen uit te vinden waar Abraham de mosterd haalt.

Er zijn verschillende managementmodellen die zo'n cyclus in kaart brengen. Ik bespreek er drie.

Hersey-Blanchard model

Dit onderstaande spotprentje op het model van Hersey en Blanchard laat zien dat medewerkers eerst veel begeleiding nodig hebben en daarna geleidelijk in staat zijn tot zelfstandig functioneren en leidinggeven. Vergelijk het met opvoeden van kinderen. Die hebben je eerst heel hard nodig maar op een gegeven moment kunnen ze op eigen benen staan. Dat zou ook je doel moeten zijn als ouders volgens mij. Het plaatje hieronder is eigenlijk een parodie op de theorie van Hersey en Blanchard: veel leidinggevenden verwarren hun taak om de medewerker zelf verantwoordelijkheid te geven met 'het bos in sturen'. Dat is zelfstandigheid die onveilig is. Hoe het ook zij, het model is bedoeld om het groeiproces van de medewerker in kaart te brengen: op een gegeven moment ben je uitgeleerd en kun je zelf verder. Veel medewerkers die niet verder kunnen in hun organisatie, gaan dan ook solliciteren of beginnen voor zichzelf.

Drexler-Sibbet model

Het Drexler-Sibbet model laat zien hoe een team functioneert. Eerst moet duidelijk worden waar men naartoe gaat (het gemeenschappelijke doel!) en wie wat doet. Als dat eenmaal loopt en het doel is uiteindelijk bereikt, ontstaat er apathie: er is niets meer te wensen over. De enige remedie is het vaststellen van een nieuw gemeenschappelijk doel.

Flow model

De psycholoog met de onuitsprekelijke naam Csikszentmihalyi ontdekte dat mensen met name gelukkig zijn als ze aan taken werken die een duidelijk doel hebben en waarop je direct feedback/resultaat ziet. De taak moet dan niet opgelegd, niet te makkelijk maar ook niet te moeilijk zijn. En dat heeft weer alles te maken met je ontwikkeling natuurlijk, die is voortdurend in beweging. Vroeger vond ik het lastig om tekstjes te schrijven, nu rollen ze zo uit de computer. Is de taak te makkelijk geworden, dan moet ik gewoon weer zoeken naar wat uitdagenders.

Kortom: waarheen en waarvoor? Daarheen en daarvoor! Het is van alle tijden om nieuwe doelen te stellen en het is eerder een bewijs dat je toe bent aan groei dan dat je ooit een verkeerde keuze hebt gemaakt. Dat lijkt me een plezieriger uitgangspunt dan de radeloosheid over welke baan of welke persoon (partners krijgen vaak de schuld van onbehagen) nu eigenlijk het beste bij jou past. Tob je over wat je wilt? Dan ben je toe aan groei, niets meer en niets minder.

Cognitieve dissonantie is een spagaat in je hersenen. Dat betekent: je dacht eerst dit, nu blijkt dat, en dat is onaangenaam. Zo onaangenaam zelfs dat we liever smoezen bedenken dan toegeven dat we het verkeerd hadden. De psycholoog Festinger deed als een van de eersten onderzoek naar cognitieve dissonantie. Hij bezocht in de jaren '50 van de vorige eeuw een sekte die het einde der tijden voorspelde. De apocalyps bleef uit, maar in plaats dat de sekteleden erkenden dat ze fout zaten, verklaarde de sekteleider het als volgt: ze hadden zo hard zitten bidden, dat de wereld daarmee vergiffenis had gekregen en gespaard bleef. De overige sekteleden vonden dit een plausibele verklaring en zetten zich daarna in om nog meer zieltjes te winnen.

In Amersfoort werd onlangs melding gemaakt van een malafide organisatie die bejaarden verleidt met 'gratis busreisjes naar Bad Bentheim, compleet met koffie en luncharrangement'. De oudjes worden in een bus gehesen en vervolgens niet naar Bad Bentheim gereden maar naar een ongezellige conferentiezaal in Deurningen. Daar wacht hen niets anders dan een verkoopshow waar kermishorloges en matrassen te koop zijn. Wat je altijd al wilde als bejaarde. Onder druk van de verkoper: 'U heeft toch gratis te eten gehad? En gratis koffie?' voelen de senioren zich evenwel verplicht de rotzooi aan te schaffen. Ze worden zelfs boos op de enkeling die zijn mond durft open te trekken om de schandalige gang van zaken aan de orde te stellen. Alles beter dan zelf toegeven dat ze in de maling genomen zijn.

Iets dergelijks maakte ik onlangs zelf mee tijdens een opleiding tot coach waarvoor ik me had ingeschreven. Deze opleiding zou Nobco-geregistreerd zijn en het diploma zou een soort startkwalificatie bij de Nobco behelzen. Bij aanvang bevestigden verschillende deelnemers elkaar dat ze mede om die reden voor deze opleiding hadden gekozen. Ook degene die mij op de hoogte had gesteld van deze opleiding noemde dat als een belangrijk argument. Halverwege bleek echter dat de opleiding ten onrechte het Nobco-logo had gebruikt. Ook de belofte van de kwalificatie klopte niet. De Nobco verzocht deze opleiding de misleidende informatie van de website te halen. Ik was al niet tevreden over de kwaliteit, maar dit deed de deur dicht. Pure oplichting wat mij betreft. Ik besloot te stoppen en op advies van mijn rechtsbijstand heb ik de andere cursisten ook gewaarschuwd. Hun reactie was een en al cognitieve dissonantie: 'Waarom stop je nu? Je bent al bijna klaar! Zo belangrijk is dat Nobco-keurmerk toch ook weer niet?'

De communicatieshow over preventieve mondhygiene 'Goed Poetsen! Omdat ik het zeg! wordt gespeeld op 5 november 2011 in de RAI Amsterdam. Opdrachtgever: Standby! AV-ondersteuning opnieuw door Dif-Media dus dat zit wel goed! Kom kijken als je wilt leren en lachen tegelijk! Onderwerp: gedragsbeinvloeding. Leuk! Na afloop afterparty met Martin Morero!

Uit onderzoek aan Universiteit Utrecht (Daniel Jansen & Frank Janssen) blijkt dat je slecht nieuws het beste indirect kunt brengen. Dat betekent: eerst de argumenten noemen, daarna pas de conclusie (die dus het slechte nieuws behelst). Het maakt niet uit over welk onderwerp het gaat, of dat het via mail of per brief gebeurt. Zie onderstaand voorbeeld van een vluchtannulering: versie b wordt dus hoger gewaardeerd.

De onderzoeksresultaten golden alleen voor schriftelijke communicatie, niet voor de voicemail. Ook is het persoonlijke gesprek niet meegenomen; ik ben nu wel benieuwd of die volgorde ook anders uitpakt dan de adviesboeken voorschrijven. Bron: De Communicatiedesk, 04, 2011.

Zowel voor organisaties als voor jezelf geldt: doelen stellen en (in stappen) bereiken, maakt gelukkig. Zonder doel raken we lethargisch, ontheemd en onthecht. Heb jij je BHAG (Big, Hairy, Audacious Goal) al bereikt? Grote kans dat je ontevreden bent. En dat (terecht) onbegrijpelijk vindt. Succesvolle mensen en organisaties anticiperen op succes en overdenken een volgende BHAG. Wat is de jouwe?

Zie Jim Collins: Building your company's vision. In: Harvard Business Review On Point, selected articles from HBR, winter 2010, verkrijgbaar bij de betere boekhandels, helaas niet online. Bovenstaande video gaat over Good to Great, formidabel boek van Collins over succesvolle bedrijven.

Positieve bekrachtiging door je omgeving is heel belangrijk voor je zelfvertrouwen. Maar je kunt niet afgaan op anderen alleen: je zult ook zelf de sprong moeten wagen. Laat je je verlammen door angst? Of ga je de uitdaging aan?

Mensen die we overtuigend vinden, stralen zelfvertrouwen uit.

Een van de belangrijkste kenmerken is: hun houding.

Won Bush door framing? Of toch door fraude misschien

Ken je Bram Buunk? Hij is hoogleraar Evolutionaire Sociale Psychologie in Groningen en heeft een heel eigen kijk op het glazen plafond. Vrouwen maken volgens Buunk geen carrière omdat ze liever kinderen baren en verzorgen, maar ook omdat ze elkaar het licht in de ogen niet gunnen. Als je meer vrouwen in je organisatie wilt, is het volgens Buunk niet verstandig meer vrouwen in een sollicitatiecommissie te plaatsen. Die zijn juist extra kritisch op de sollicitante, zeker als die ook nog eens knapper is dan de rest.